Bevalplan maken

In deze blog gaat het helemaal over het maken van een bevalplan en krijg jij antwoord op de vragen:

• Waarom een bevalplan maken
• Wanneer moet ik een bevalplan maken?
• Wat zet ik in een bevalplan?
• Hoe ziet een bevalplan er uit?
• The Brains methode
• Is een bevalplan leidend?

De reden dat bij veel verloskundigen en zwangerschapscursussen het maken van een bevalplan belangrijk is heeft alles met voorbereiding te maken. Doordat je een bevalplan maakt wordt je actief gevraagd na te denken over wat je wel wil en wat niet. Waar wil je bevallen bijvoorbeeld, maar ook je gedachtes te laten gaan over de mogelijkheden van pijnbestrijding is een handig.
Er is best wat discussie over het bevalplan, want je hoort ook vaak dat je het beter een bevalwens kan noemen. Het idee hierachter is dat je met een bevalplan ervan uit gaat dat het zo moet gaan lopen, en met een bevalwens het dus opener laat lijken en minder suggestie wekt tot falen als het anders loopt.

In de zorg en vooral in de tweede lijn (het ziekenhuis) wordt ook wel eens geklaagd dat vrouwen steeds mondiger worden, en gaan staan voor wat ze willen. De schuld wordt hierin geschoven in de bevalplannen. Dit is natuurlijk absurd. Het lijkt mij alleen maar goed dat jij als zwangere vrouw, samen met je partner, je goed voorbereid en simpel weet wat je wel wil en wat niet.

Het is uiteindelijk jouw bevalling, en de geboorte van jullie kindje. En juist dat voorbereiden op de bevalling doormiddel van een bevalplan bijvoorbeeld kan er voorzorgen dat je een goed beeld hebt van hoe het kan gaan lopen.

Meestal krijg je zo rond de 30 weken bij de controle met je verloskundige de opdracht mee om na te denken over je / jullie bevalplan. Voor de meeste geldt dit dan je dan een langere sessie plant zo rond de 36 weken controle. De reden dat dit zo rond de 36 weken is, dat bij de laatste controle ook wat dingen duidelijker worden. Vaak kan je namelijk rond deze periode wel een uitspraak doen over de ligging van de baby, de placenta en hoe tot zo ver de gezondheid van jou en de baby is.
Er kan dus een uitspraak gedaan worden of het mogelijk is om bijvoorbeeld thuis te bevallen. In deze afspraak bespreek je de wensen die jullie hebben, maar ook de vragen die er nog zijn. Hierin zou je ook kunnen vragen hoe de rol van jullie verloskundige eruit ziet in jullie gewenste scenario.

In een bevalplan zet je allerlei dingen die jij samen met je partner willen. Denk hierbij aan:

Rond de bevalling

• Waar wil je bevallen
• Wie is er bij je bevalling
  • Denk aan je partner, een doula, of als jij je moeder, zus, vriendin, fotograaf erbij wilt hebben.
  • Je verloskundige, en wil je wel of geen stagaire, co-assistent, of arts in opleiding erbij. Dit kan per setting verschillen.
  • Bij een thuisbevalling zal ook je kraamhulp erbij zijn, dus handig om die er ook bij te zetten. (en de nummers paraat te hebben)
• Hoe wordt er tegen je gepraat, of wie is het aanspreekpunt (partner/doula)
  • Wil je het bijvoorbeeld weten als er getoucheerd is hoeveel cm je hebt, wil je gecoacht worden (en hoe) wil je dat er suggesties komen met houdingen wil je aangeraakt worden en hoe etc.
• Hoe zie je de begeleiding voor je?
  • Wil je dat je zorgverlener er actief bij betrokken is, frequent toucheert, of wil je liever dat er een hands-off begeleiding is. (of alles wat daar tussenin zit.
• Welke bevalhoudingen lijken je prettig en in welke denk je te willen bevallen
  • Als het bad is waar je wil bevallen, dan moet je hier dus ook wat voor in huis halen, denk ook aan je kraampakket voor thuis met bedverhogers etc.
• Welke sfeer lijkt je wat
  • wil je de disco sfeer, of kaarslicht, of kerstverlichting, zoutlamp, veel licht, weinig licht. (denk ook na over de tweedelijns dat je bijvoorbeeld spulletjes meeneemt om het daar wat meer in jouw sfeer te brengen) Als jij de sterrenhemel wil met je bevalling, zorg dat je zon projector in huis hebt (en die ook bij je vluchtkoffer neerzet.
• Wat denk je nodig te hebben wanneer je het zwaar gaat krijgen?
  • Denk hierbij aan natuurlijke pijnstilling, maar ook aan de pijnstilling die vanuit de tweede lijn (Ziekenhuis) wordt aangeboden.
  • Hoe kan je partner je hierin ondersteunen.
  • Oefen voor je bevalling al wat van deze dingen zodat je al beter weet wat je prettig vindt.
• Wat werkt voor jou om je in de bevalbubbel te houden, maar ook wat zou je eruit kunnen halen.

Kortom je zet er nogal wat in.

Maar niemand weet hoe je bevalling van te voren gaat lopen. En we zien dat veel van de vrouwen die bevallen van hun eerste kindje (uiteindelijk) in het ziekenhuis bevallen. Dit is gemiddeld 72-75%, natuurlijk zit hier ook een percentage in van vrouwen die een medische indicatie hadden. Ook het vragen om pijnmedicatie (60% van de vrouwen vraagt om pijnmedicatie in het ziekenhuis bij de geboorte van hun eerste kind) zorgt ervoor dat je een medische indicatie krijgt.

Ik schrijf dit overigens niet om je bang te maken, absoluut niet zelfs. Want ik weet zeker dat jij het kan. Wat ik hiermee wil vertellen is dat het goed is om je voor te bereiden ook al wil je net als ik ECHT GEEN pijnstilling in het ziekenhuis, je weet nooit hoe het loopt. Dus doe jezelf een plezier en lees je in. Zodat je niet tijdens je bevalling geen idee hebt wat je wil als je uiteindelijk er wel om vraagt.

Ik merk dat er bij de vrouwen die ik tijdens mijn zwangerschapscursus begeleidt vaak spanning is. Angst voor de pijn, juist door deze cijfers. Ja bevallen is intens. EN de natuur is echt niet zo hard als je weet hoe het natuurlijke bevalproces in zijn werking gaat.
Tijdens mijn cursus leg ik je uit hoe dit proces gaat. Welke hormonen een rol spelen en hoe je hierop kunt inspelen.
Dus of je nu bij mij of iemand anders een zwangerschapscursus doet, zorg dat je je voorbereidt en dat jij ook echt ontspannen naar je bevalling kan toeleven.

Meer weten over de zwangerschapscursus Relaxed bevallen vanuit Regie? of cursus data?

Zoals je hierboven al even besproken, je weet niet hoe het kan lopen. Iedere vrouw is anders en iedere bevalling ook. Dus wat ik je aanraadt is meerdere scenario’s uit te werken. Waarin in elke scenario wel overlap is.

Plan A dit is wat je het liefste wil.
Hierin werk je uit wat jou voorkeur is denk aan de optie thuis bevallen, of in bevalcentrum, kraamhotel noem maar op.

Plan B, dit is als het een beetje anders loopt dan verwacht dus je krijgt bijvoorbeeld een medische indicatie (om wat voor reden dan ook) en je situatie veranderd. Hierin kunnen bepaalde dingen gewoon blijven staan als bijvoorbeeld wie er bij zijn, hoe er met je gecommuniceerd wordt en wat je wel en niet wilt. Maar hierin kan dus je team van zorgverleners wel veranderen. In dit stuk schrijf je o.a. pijnstilling en welke medische interventies je wel of niet wil.

En een Plan C. Dit is wanneer er bijvoorbeeld nood aan de baby of mama is. Hierin kan je bijvoorbeeld nadenken over wat je wil met oog op de keizersnede, vacuumpomp verlossing of de tang verlossing.

In je bevalplan zet je ook wat je wil met de geboorte:

• Wie vangt te baby op
• Uitkloppen van de navelstreng (dit is ondertussen vrijwel standaard)
• Wie knipt de navelstreng door, of helemaal niet doorknippen
• Wat wil je met de oxytocine prik die ze willen geven na de geboorte van je baby om je placenta sneller geboren te laten worden. Dit kan ook met de hoeveelheid bloedverlies te maken hebben dat dit wordt gedaan, maar je mag een afwachtende houding hierin aannemen.
• Welke voeding wil je gaan geven: borst of fles voeding
• Hoe zie jij het golden hour voor je (het 1e uur na de geboorte)
• Mag er aan je gezeten worden tijdens het gouden uur met je baby, zo nee vanaf wanneer wel weer
• Wat wil je met de placenta zelf doen?
  • wil je die alleen zien (of niet), wil je een (gedeeltelijke) lotus bevalling, wil je je placenta mee naar huis zodat je hem bijv. kan eten of in een smoothie verwerken of begraven.

Veel influencers zijn sterk met het verkondigen dat je echt geen knip moet willen of andere medische ingrepen. Je zou van een knip minder goed herstellen dan van een scheur.
Nu ligt dit wat genuanceerder dan dat. Context is alles.
Niemand wil de knip hebben, maar bedenk je dat ook niemand de knip wil zetten. Dit gebeurt alleen in geval van nood, zoals het protocol neerzet. Een andere reden kan zijn om te voorkomen dat je een totaal ruptuur krijgt (van je vagina tot aan je anus, waar het herstel en de complicaties best groot kunnen zijn). Dus vraag jezelf af waar je nee op zegt. En zie je zorgverlener niet als de boosdoener, als zij kunnen kiezen knippen ze ook liever niet.

Er is een algemene tool die je kan inzetten voor elke medische ingreep of keuze moment. Niet alleen voor tijdens de bevalling, maar ook tijdens controles nog in je zwangerschap of voor elke andere medisch consult.

Dit heet de BRAINS methode, deze wordt veel gebruikt en is een leidraad in de zwangerschapscurusus Relaxed bevallen vanuit Regie.

Daarnaast kan je bij elke ingreep of verandering van situatie het volgende vragen:

Voor wie is het?
Is het voor mij als mama, voor mijn baby of voor jou als zorgverlener? Ik leg het je uit in een voorbeeld:

Je bent in het ziekenhuis aangekomen want de bevalling is begonnen, je wilde het liefst daar bevallen zonder toeters en bellen. Je verloskundige had bij je thuis al even getoucheerd en je zat op 4 cm. Je zit er lekker in het gaat goed, de weeën komen goed en jij vangt ze lekker op. Na een paar uur vraagt je verloskundige: ‘mag ik je toucheren?’
Dit is een moment van: voor wie is dit.
Jij zit er lekker in, maakt je geen zorgen en zit vooral heerlijk in je bubbel. Je verloskundige wil graag de vorderingen bepalen, want het ziekenhuis protocol is elke 2 uur vooruitgang (dus toucheren) en ook buiten het ziekenhuis wordt dit vaak als richtlijn gebruikt. Dus voor wie is dit. Jij hoeft niet perse jij wilde het liefst niet volgens protocol getoucheerd worden, je verloskundige biedt de richtlijn aan, en voor de baby lijkt er niets te zijn want alles loopt goed. Het zou dus alleen voor de verloskundige zijn om de vordering te bepalen. Nu heb jij een keus of jij hierin mee gaat of het laat en lekker in je beval bubbel blijft. Dit is jouw keus, en mag hier dus nee op zeggen.

Indien noodzakelijk zetten veel mensen in hun bevalplan, maar wat is dit. Dit is nogal een grijs gebied. Dit is afhankelijk van veel verschillende variaties. Denk aan waar jij je prettig en comfortabel bij voelt, wat zijn de risico’s, waar voelt je partner zich prettig bij. Maar vergeet hierin ook de zorgverlener niet. Wat voor dag heeft die, misschien een dag waarin het een en ander tegenzit en dus even minder risico wil nemen, de ervaring telt mee, maar ook de overtuigingen van ieder die daar bij betrokken is.
Dus als jij dit in je bevalplan zet, vraag jezelf af wat jouw definitie is, en blijf hierin communiceren met je team.

Nee. Heel simpel niemand weet hoe de bevalling van te voren loopt dus het scenario kan wisselen. Maar jouw keuze niet. Die is altijd leidend. Het maken van een bevalplan helpt je vooral vooraf na te denken over mogelijke situaties. Tijdens je bevalling heb je vaak niet echt tijd om het allemaal uit te zoeken laat staan je mening te vormen. Je bevalplan maak je dus zodat je tijdens je bevalling niet hoeft uit te zoeken en dat je alle ins- en outs al weet.

Wat ook wel leidend is, is het geven van consent. Hier komt een ander blog over.

Het goed voorbereiden en uitzoeken geeft kennis, en kennis geeft macht of in dit geval rust en ontspanning. wil je dat ik je help om je voor te bereiden op een ontspannen bevalling dan wel een bevalling met regie? Check dan de zwangerschapscursus Relaxed bevallen

Om je goed in te lezen kan je natuurlijk google en ai vragen om hulp. Maar je kan ook zelf zoeken naar de informatie om een volledig beeld te krijgen.

Vraag de vroedvrouw is een platvorm waarin allerlei artikelen vindbaar zijn waar op onderwerp alles uitgebreid staat uitgewerkt en van verschillende invalshoeken. De voordelen, de nadelen en wat de wetenschap zegt. De volledige artikelen zitten achter een abonnement, maar de samenvatting kan je wel gratis lezen.

Wat zeggen de richtlijnen precies? Dat kan je vinden op de richtlijnen database. Hier moet je dan zoeken naar de juiste aandoening waar je specifiek op wil zoeken. Als je dan de NVOG of KNOV erachter zet dan kan je zo alle stukken daarover vinden.
Je kan natuurlijk ook direct bij de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecology (NVOG) kijken of bij de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV) voor de richtlijnen die gehanteerd worden en van daaruit je mening vormen.
Richtlijnen en protocollen zijn gemaakt op basis van groepsresultaten uit verschillende onderzoeken. Ze zijn er om het veilig en gecontroleerd te houden. Echter ben jij geen groep, en is iedere zwangere vrouw en bevalling anders. Dus weet dat niets moet, en kritisch zijn mag. Blijf bij je gevoel en je mag het anders willen. De zorgverlener is hierin niet de boeman, en wil jou en je baby graag helpen. Mijn tip hierin is dus altijd; blijf met elkaar in gesprek.

Als je weet hoe je moet zoeken en het kan interpreteren en een zelf onderzoek wil doen, kan je natuurlijk ook zoeken op de artikelen die gepubliceerd zijn. Dit is zeker interessant als er weinig te vinden is over iets wat jij wel of niet zou willen, of jouw situatie uitzonderlijk is. De database waar je alle artikelen vindt is hier.

Op Peristat kan je allerlei overzichtstabellen zien met allerlei geboortecijfers mooi in tabellen vormgegeven. Bijvoorbeeld bij hoeveel bevallingen er een episiotemie (de knip) heeft plaatsgevonden. In het jaar 2024 was dit bij ruim 87% van de bevallingen dit niet gebeurd.
Bij populatiediagrammen kan je heel overzichtelijk zien wat risico’s en verschillen zijn tussen behandelingen en niets doen.

Hoe je het maakt, wanneer je het maakt en of je een bevalplan maakt, doe waar jullie je samen goed bij voelen. Maar lees je in, bereid jezelf voor, want kennis is macht en dat zorgt ervoor dat je kan loslaten en kan ontspannen.
Een krachtige en positieve bevalling is er niet een die precies loopt zoals je wil, maar een bevalling die loopt zoals hij loopt waarbij jullie ontspannen zijn en voelen dat er geluisterd wordt en de keus bij jullie ligt. Zodat jullie in een warme liefdevolle setting vol magie jullie kindje voor het eerst kunnen ontmoeten.

Heb je nog een vraag of wil je dat ik meedenk in jouw situatie? Neem gerust contact op!